Τεύχος 13

Ας εξετάσουμε, λοιπόν, με αφορμή τη φετινή ημέρα της ποίησης την κρίση της ποίησης. Υπάρχει μια κρίση αδιαμφισβήτητη: μικρή η σημασία της στην οικονομία του βιβλίου, λίγοι οι εκδότες που επιμένουν, ελάχιστα τα αντίτυπα που πωλούνται. Ανύπαρκτη στις σελίδες των περισσότερων και μεγαλύτερων εφημερίδων, ως ποίηση καθαυτή αλλά και στο επίπεδο της κριτικής. Η διαμάχη αρχίζει στο πεδίο της αιτιολόγησής της, καθώς επανέρχεται στο προσκήνιο το γνωστό επιχείρημα που ενοχοποιεί την ποίηση για την περιθωριοποίησή της: είναι εσωστρεφής, ερμητική, αυτοαναφορική και δεν μιλά στον πολύ κόσμο. Επιχείρημα φυσικά αντι-ιστορικό, αν εξετάσει κανείς όχι μόνο τη δική μας περίπτωση, αλλά και πλείστες άλλες, όπως της Γαλλίας λόγου χάρη: η ποίηση συμπορεύεται με την κοινωνία καθώς από αυτή εκπορεύεται, συχνά σημαίνει με τον δικό της τρόπο τις ρήξεις, επειδή ακριβώς η ίδια βρίσκεται σε διαρκή κρίση με την έννοια της διαρκούς ανησυχίας. Μόνο η ανήσυχη ποίηση μπορεί να είναι αληθινή ποίηση κι έτσι η κρίση δικαιώνει και την άλλη σημασία της, της διάκρισης. Ανήσυχη πρώτα και κύρια για τη θέση και το μέλλον του λόγου, που είναι η σκέψη, για τη γλώσσα που μιλά μέσα από μας, όπως έλεγε ο Χάιντεγκερ, που μετασχηματίζει τον κόσμο, τον άλλον, τον εαυτό.
Έτσι είναι η ποίηση και σήμερα, σε έξαψη, με τα περιοδικά και τις ιστοσελίδες της να πολλαπλασιάζονται, με το κύρος της να παραμένει αμείωτο όσο και αόριστο μέσα στην κοινωνία, ως επικοινωνία μυστική και μεταφυσική, με το πρόσωπο του ποιητή να βρίσκει τη θέση του, όχι στην αγιοποίηση, αλλά στην εκφορά του λόγου. Μέσα στην παγκόσμια κρίση που είναι οικονομική και πολιτική, αλλά και κρίση του λόγου, σε κανάλια επικοινωνίας που ευαγγελίζονται την ελευθερία και συσκοτίζουν μέσα στον αδιάκοπο θόρυβο, αποκρύπτουν, συγκαλύπτουν, διαστρέφουν. Κι ο ρόλος της ποίησης είναι να φανερώσει και πάλι το νόημα, να το ξαναδημιουργήσει, να νικήσει τις στρατηγικές του μάρκετινγκ που, συντεταγμένα συχνά, όσο πιο πολύ φέρνουν στο προσκήνιο τον ποιητή, τόσο απομακρύνουν τον λόγο του από τον κόσμο (ο Καβάφης είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα), να επανεφεύρει τον μύθο, τον νέο μύθο που θα λειτουργήσει ως νέος κοινωνικός δεσμός, να δείξει τη νέα ιερότητα του ανθρώπου, να διατηρήσει την οξύνοια και την λεπταισθησία σε έναν βάρβαρο κόσμο, όπως έλεγε ο Ρολάν Μπαρτ, να συνεχίσει να επιτρέπει την αυθεντικότητα, όπως ήθελε ο Μαλλαρμέ.
Δεν είναι όλα τα ποιήματα καλά, το είπαμε, ούτε εξίσου καλοί όλοι οι ποιητές. Ευτυχώς, όμως, αυτό δεν έχει να κάνει με την ηλικία, όσο κι αν η ωριμότητα προσθέτει. Έχουμε πολύ καλούς ποιητές όλων των ηλικιών. Το ζήτημα είναι πώς τους διαβάζουμε κι αυτό αφορά πια την κριτική. Αν η ποίηση είναι ανατρεπτική, όπως ήθελε ο Μπαρτ, με δεδομένη την αντίστασή της στη διάλυση του λόγου, στην ομογενοποίηση, στην ισοπέδωση, στην απαξίωση, η κριτική «πρέπει» από τη μια να την αποκρυπτογραφεί, να γεφυρώνει με την ανάγνωσή της το χάσμα ανάμεσα στον ποιητή και στο ευρύ κοινό, κι από την άλλη να στέκεται σε αυτή ακριβώς τη διάσταση, της φόρμας, της εντελέχειάς της, όπως προσδιορίζεται ιστορικο-κοινωνικά. Να αντιστέκεται και η ίδια στην περιρρέουσα ευκολία του λόγου και να αναδεικνύει τη συνέχεια όσο και την τομή, να προβλέπει αν γίνεται, να συμπορεύεται. Όσο αμερόληπτα γίνεται, αφού η υποκειμενικότητα είναι δεδομένη και η συγχρονία γεμάτη νάρκες.
Μεγάλη η συζήτηση για την κριτική, θα επανέλθουμε. Προς το παρόν παραδίνουμε τη σκυτάλη στις κριτικές που δημοσιεύουμε στο περιοδικό, σ’ αυτό το τεύχος αλλά όχι μόνο, πολύ διαφορετικές μεταξύ τους, αλλά όλες με σεβασμό στην αυτονομία του ποιήματος. Κι αγάπη για την ποίηση.

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: